ادرارآورها: داروهای کاهش دهنده مایعات و سدیم

معمولا از داروهای ادرارآور برای دفع مایعات و سدیم اضافه‌ بدن استفاده می‌شود که در اثر علایم نارسایی قلبی در بدن تجمع یافته‌اند.کاهش دادن مایعات در ریه‌ها به تنفس هر چه بهتر شما کمک خواهد کرد و کاهش مایعات در سایر قسمت‌های بدن، باعث کاهش تورم و ناراحتی می‌شود . انواع مختلفی از داروهای ادرارآور وجود دارند که هر یک به صورت متفاوتی بر روی بدن عمل می‌کنند. پزشک در انتخاب بهترین و سازگارترین داروی ادرارآور با شما همکاری خواهد کرد

برخی دیورتیک‌ها (داروهای ادرارآور) باعث می‌شوند که بدن پتاسیم یا منیزیم خود را از دست بدهد. ممکن است از دست دادن پتاسیم یا منیزیم به ریتم قلب و تاثیر سایر داروها اثر بگذارد. ممکن است پزشک توصیه نماید که غذاهای غنی از پتاسیم مثل موز، طالبی، گریپ‌فروت، زردآلو، آب پرتقال، گوجه‌فرنگی (به ‌ویژه گوجه فرنگی رسیده)، آلو و آب‌آلو بخورید. برخی از افرادیکه دچار کاهش سطح پتاسیم خون شده‌اند، ممکن است علایمی مانند کرامپ پا و یا خستگی را تجربه نمایند. اگر پتاسیم خون شما کم باشد، ممکن است پزشک مکمل‌های پتاسیمی تجویز ‌کند. هرگز نباید خودسرانه از این مکمل‌های پتاسیمی استفاده کنید

بسیاری از افراد، دوست ندارند که از داروی ادرارآور مصرف کنند، چرا که تاثیر آن‌ها یعنی افزایش حجم ادرار از نظر ایشان ناراحت‌کننده است. بیشتر ادرارآورها کوتاه اثر هستند، لذا بیشترین ادرارسازی در طول 2 تا 3 ساعت اول مصرف دارو رخ خواهد داد. فورزماید یکی از این داروهای ادرارآور کوتاه اثر است. کلرتالیدون که یکی دیگر از داروهای ادرارآور پرمصرف است، طولانی‌اثر بوده و تا حدود 6 ساعت اثر آن طول می‌کشد. شاید اگر داروی ادرارآور را صبح اول وقت در یک نوبت و یکبار هم بعدازظهر بخورید، بتوانید هم از پس کارهایتان برآیید و هم خواب شبانه خود را از دست ندهید. یادگرفتن نحوه تاثیر داروی ادرارآور در بدن مفید است و از آنجایی‌که این مکانیسم همواره یکسان خواهد بود بنابراین شما می‌توانید بر طبق آن برنامه‌ریزی کنید

اغلب افرادیکه در معرض خطر نارسایی قلبی قرار دارند، همچنین در معرض مشکلات مثانه مانند بی‌اختیاری ادرار نیز می‌باشند. داروهای ادرارآور ممکن است باعث بروز یا تشدید این‌گونه ناراحتی‌ها بشوند. اغلب افراد خجالت می‌کشند که مشکلات ادراری خود را با پزشک خود در میان بگذارند. اگر پزشک سوالی در این خصوص از شما نپرسید، از وی راهنمایی بخواهید. بازار پر از محصولات مفید و مناسب برای مردان و زنان در این خصوص می‌باشد

دیگوکسین: تقویت‌کننده انقباضات قلبی

دیگوکسین (دیجیتالیس یا دیجیتوکسین) انقباضات قلبی را تقویت کرده و تعداد ضربان قلب را کاهش می‌دهد. تقویت انقباضات قلبی منجر به بهتر شدن گردش خون و کاهش تورم بافت‌های بدن می‌گردد (همچنین"درمان بیماری‌های دریچه‌ای" را در صفحه308ملاحظه بفرمایید).  

عوارض احتمالی دیگوکسین به خصوص در دوزهای بالا عبارتند از: سرگیجه، اضطراب، گیجی، تاری دید یا دوبینی، حالت تهوع یا از دست دادن اشتها. با اینحال بیشتر این علایم برای نارسایی قلبی یا استفاده از دیگوکسین اختصاصی نیستند. برای مثال، اگر میزان زیادی داروی ادرارآور مصرف ‌کنید، سرگیجه می‌تواند نشانه‌ای از کم آبی باشد. همچنین سرگیجه می‌تواند نشانه‌ای از سایر بیماری‌ها باشد. مثل همیشه هرگونه عوارض جانبی را بلافاصله به پزشک خود گزارش کنید. پزشک به‌ صورت دوره‌ای یک آزمایش خون را جهت بررسی سطوح دیگوکسین خون شما تجویز خواهد کرد

داروهای کاهنده حجم کار قلب

داروهایی که در این زمینه به قلب شما کمک می‌کنند عبارتند از: مهارکننده‌های ACE و مهارکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین (ARBs).

مهارکننده‌های ACE

مهارکننده‌های ACE  که زمانی برای کاهش فشارخون تجویز می‌شد امروزه به طور گسترده‌ای برای درمان نارسایی قلبی تجویز می‌شود. مهارکننده‌های ACE با مهار کردن تولید آنژیوتانسین 2 (هورمونی که رگ‌های خونی را منقبض می‌کند و به مقدار فراوان در افراد دچار نارسایی قلبی یافت می‌شود)، می‌توانند اثرات مفیدی مثل گشاد (شل) کردن رگ‌ها و کاهش کار قلب به هنگام پمپ کردن خون داشته باشند. در یک فرد مبتلا به نارسایی قلبی، مهارکننده‌های ACE نه تنها باعث کاهش علایم می‌شوند، بلکه باعث افزایش امید به زندگی نیز می‌شوند. عوارض جانبی شایع عبارتند از: سرگیجه، فشارخون پایین، سرفه، واکنش آلرژیک، افزایش خطرناک سطوح پتاسیم و مشکلات کلیوی

ARBs )مهارکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین(

ARBs گروه جدیدتری از داروهای پرمصرف در درمان فشارخون‌بالا می‌باشند. این داروها در افراد دچار نارسایی قلبی نیز که نمی‌توانند از مهارکننده‌‌‌هایACE مصرف کنند، تجویز می‌شوند. مهارکننده‌هایACE، نیز همانند ARB‌ها از طریق جلوگیری از بروز اثرات هورمون آنژیوتانسین 2 و باز نگه داشتن رگ‌های خونی و کاهش دادن فشارخون عمل می‌کنند. مهارکننده‌های ACEبه خلاف ARB ها تولید آنژیوتانسین را کاهش نمی‌دهند، بلکه جلوی بروز اثرات آن را می‌گیرند. عوارض جانبی شایع این داروها عبارتند از: سرگیجه و سردرد. درصورت وقوع عوارض جانبی آزارنده باید با پزشکتان تماس بگیرید.

مهارکننده ARB و ACE ها هر دو می توانند باعث افزایش سطوح پتاسیم گردند و بر کارکرد کلیه تاثیر بگذارند. بنابراین ممکن است پزشک به طور مرتب خون شما را آزمایش نماید. شما باید از خوردن برخی از غذاها و محصولاتی مانند جایگزین‌های نمک های رژیمی خودداری کنید چرا که این مواد حاوی پتاسیم بالایی می‌باشند.

مهارکننده های بتا، داروهایی که فشار بر روی قلب را کاهش می‌دهند:

مهارکننده‌های بتا  گروه دیگری از داروها می‌باشند که در بسیاری از بیماری‌های قلبی از جمله نارسایی قلبی تجویز می‌شوند. یک فرد مبتلا به نارسایی احتقانی قلب اغلب دارای سطوح بالای کاتکول‌آمین‌ها (هورمون‌هایی که بدن در مواجهه با استرس و ورزش تولید می‌کند) در جریان خونش می‌باشد. مهارکننده‌های بتا با جلوگیری از فعالیت این هورمون‌ها، سرعت ضربان قلب، فشارخون و نیاز قلب به اکسیژن را کاهش می‌دهند. در نتیجه، این داروها علایم بالینی را کاهش می‌دهند و از بزرگ شدن قلب و کاهش فعالیت قلب جلوگیری می‌کنند که نشان دهنده نارسایی قلبی است.

همچنین ممکن است مهارکننده‌های‌بتا اختلال ریتم قلبی (آریتمی) را از بین ببرند. مهارکننده‌های بتایی که معمولا برای آریتمی‌ها تجویز می‌شوند، شامل کارودیلول و متوپرولول می‌باشند.

در برخی افراد، مهارکننده‌های بتا ممکن است باعث خس‌خس سینه و تجمع آب در بدن شوند. همچنین این داروها ممکن است فشارخون فرد را کاهش دهند. کنترل مایعات بدن بخش مهمی از مراقبت از بیمار را در برمی‌گیرد، پس حتما با مشاهده علایم تورم، نفخ و افزایش وزن در اثر احتباس مایعات با پزشکتان تماس بگیرید.

مصرف بیش از حد نمک یکی از دلایل احتباس مایعات در افراد است. بنابراین اگر علایم احتباس مایعات در شما رخ دادند، مصرف نمک را قطع کنید. ممکن است لازم باشد که همراه با مهارکننده‌های بتا، داروی ادرارآور نیز مصرف کنید.

سایر داروهای نارسایی قلبی

پزشک ممکن است انواع دیگری از داروها را برای درمان نارسایی قلبی تجویز کند. این داروها بویژه در افرادیکه نمی‌توانند مهارکننده ARB ، ACE  را تحمل کنند ممکن است شامل این موارد باشند: "آسپرین" یا "ضدانعقادها" برای جلوگیری از ایجاد لخته خون، داروهای ضدآلدوسترون (ادرارآورها) که جلوی بروز اثرات "آلدوسترون" (یک هورمون استرسی) را می‌گیرند که ممکن است باعث بدترشدن نارسایی قلبی شود و "هیدرالازین" به همراه "ایزوسورباید دی ‌نیترات" که از حجم کار قلب می‌کاهند. هر یک از این داروها یا گروه‌های دارویی دارای دستورالعمل کتبی مصرف دارو و عوارض جانبی احتمالی مخصوص به خود می‌باشند. همیشه از پزشک یا داروساز، دستورالعمل کتبی مصرف دارو را درخواست نمایید.

مهارکننده‌های کانال کلسیمی (مانند آملودیپین) در برخی از افراد مبتلا به نارسایی قلبی تجویز می‌شوند که نیاز به کنترل فشارخون دارند. مصرف این نوع داروها ممکن است به بهبود علایم نارسایی قلبی در برخی از افراد کمک کند، اما این نوع داروها باعث افزایش طول عمر نمی‌شوند.

کوآنیزم Q10

کوآنزیم Q10 یا coQ10 یا «یوبی کوئی نون» یک ماده شبه ویتامینی است که به صورت طبیعی در هر سلول بدن وجود دارد. این ماده در واکنش‌های بیوشیمیایی که منجر به تولید انرژی می‌شوند، دخالت می‌کند. این ماده یک  آنتی‌اکسیدان است یعنی از سلول‌ها در برابر رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کند. رادیکال‌های آزاد محصولات جانبی مضر ناشی از فعالیت سلولی می باشند . کوآنزیم Q10 به صورت یک مکمل غذایی فروخته می‌شود و همچنین در غذاهایی مانند گوشت احشاء، گوشت، ساردین، روغن سویا و بادام زمینی یافت می‌شود

برخی تحقیقات حاکی از آنند که افراد مبتلا به نارسایی احتقانی قلب دارای سطوح اندکی از کوآنزیم Q10 هستند و از دریافت آن از طریق مکمل‌های غذایی بهره می‌برند. به افراد دچار این عارضه علاوه بر داروهای معمولی، کوآنزیم  Q10 نیز داده شد، بنابراین گفتن اینکه کدام یک از این دو درمان موثر بوده، دشوار است. با این حال در تحقیق بهتر طراحی شده کوچک دیگری مشخص شد که افراد دچار نارسایی احتقانی قلب، از مصرف کوآنزیم Q10 سودی نمی‌برند. هم اکنون انجمن‌های پزشکی قلب معتقدند که بدون انجام تحقیقات بیشتر نمی‌توان کوآنزیمQ10‌ را به‌عنوان یک درمان موثر برای نارسایی احتقانی قلب توصیه نمود

تاکنون هیچ عارضه جانبی مضری از مصرف  CoQ10گزارش نشده است. کوآنزیم Q10  ممکن است با داروی وارفارین تداخل کند، لذا اگر وارفارین می‌خورید، قبل از مصرف کوآنزیم Q10 با پزشک خود مشورت کنید.

نکاتی در رابطه با مصرف دارو

اگر مبتلا به بیماری‌های قلبی باشید، ممکن است شما هم زمان داروهای زیادی را با هم مصرف کنید. تهیه مداوم داروها و رعایت درست برنامه‌های زمانی مصرف داروها اغلب دشوار است، اما باید توجه داشت که مصرف بسیاردقیق و سرموقع این داروها از اهمیت حیاتی برخوردار است. در این قسمت به نکاتی اشاره می‌شود که به شما و اعضای خانواده‌تان در سازمان‌دهی و تنظیم مصرف مرتب داروها کمک نماید:

  •  یک وسیله برای سازمان‌دهی مصرف قرص بخرید (این وسیله در بیشتر داروخانه‌ها وجود دارد). این وسیله یک جعبه قرص است که دارای خانه‌هایی برای روزهای هفته و ساعات مختلف روز است. در آغاز هر هفته، جعبه را با دقت پر کنید، یا از فردی بخواهید که این کار را برای شما انجام دهد، بطوریکه در زمان نیاز به مصرف، داروها آماده باشند. همیشه جعبه قرص را در یک جای دم دستی مشخص برای مثال بر روی میز غذاخوری بگذارید.

•  با کمک یک پزشک یا پرستار، یک جدول دارویی رسم کنید  و تمام داروهای مصرفی، دوز (مقدار) آنها و زمان مصرف روزانه‌شان و نیز روزهایی از هفته که باید آنها مصرف شوند را در آن درج کنید. جدول را در یک جای مشخص مثلا پشت درب کابینت داروها بچسبانید و یک کپی از آن را برای پر کردن اطلاعات مورد نیاز جعبه قرص تهیه کنید. اگر انجام این کار برای شما دشوار است، از یکی از دوستان یا اعضای خانواده‌تان بخواهید که این کار را برای شما انجام دهد و با تغییر دستور مصرف و نوع داروها این لیست را برای شما به روز نماید. در تمام ویزیت‌های پزشکی این لیست را همراه خود داشته باشید.

•  از پزشک یا دکتر داروساز بخواهید که اطلاعات مربوط به داروهای مصرفی را برای شما شرح دهد. این اطلاعات را در جایی قرار دهید که شما و تمام اعضای خانواده‌تان به آنها دسترسی داشته باشید.

•   از پرسیدن برخی سوالات در مورد علت مصرف داروها و نحوه تاثیر آنها بر سلامتی خودتان خجالت نکشید. اگر جواب‌ها را متوجه نمی شوید از یکی از دوستان یا اعضای خود خانواده بخواهید که همراه شما با پزشک گفتگو نماید.

•  یک روند ثابت برای مصرف داروهای روزانه خودتان ایجاد کنید. اگر مشکلی در مورد زمان مصرف داروهایتان دارید حتما این مورد را با پزشکتان در میان بگذارید (برای مثال ممکن است جهت عدم تداخل با برنامه خواب یا زمان فعالیت‌هایتان بخواهید که زمان مصرف داروهای ادرارآور را تغییر بدهید).

•  اگر مصرف یک دوز دارو را فراموش کردید برای جبران آن در نوبت بعدی دو دوز دارو را با هم نخورید. با این حال به محض یادآوری در صورتی که مدت زیادی به مصرف دوز بعدی باقی مانده باشد، دوز فراموش شده دارو را مصرف کنید.

•  اگر دو ساعت یا کمتر به زمان مصرف دوز بعدی باقی مانده باشد، دوز فراموش شده را رها کرده و دوز بعدی را سروقتش بخورید. دستورالعمل نحوه صحیح مصرف دوزهای فراموش شده داروها را از پزشکتان بپرسید.

•  اگر عوارض جانبی نامطلوب در شما دیده شد، مصرف داروها را متوقف نکنید. بلافاصله با پزشکتان تماس گرفته و از او بپرسید که آیا می توان در نوع یا مقدار مصرف داروها تغییری داد. برخی عوارض جانبی بعد از سپری شدن مدتی از مصرف دارو خود به خود از بین می‌روند.

•  مصرف هرگونه داروی دیگری از جمله مکمل‌های غذایی و داروهای بدون نسخه را حتما با پزشک خود در میان بگذارید. بسیاری از داروها با یکدیگر تداخل می‌کنند.

•  اگر از نظر شما داروها گران می‌باشند و در پرداخت هزینه داروها مشکل دارید، با پزشک خودتان در این مورد مشورت نمایید. ممکن است داروهای مشابه ارزان قیمتی وجود داشته باشند