قلب چند دریچه دارد و وطیفه آنها چیست؟ قلب تلمبهی مرکزی دستگاه گردش خون است و خون را در رگها به جریان میاندازد. قلب انسان از چهار دریچه آئورت، دریچه میترال، دریچه ریوی و دریچه سه لختی تشکیل شده است.
وظیفه دریچه قلب
دریچههای قلب مثل «درهای یکطرفه» عمل میکنند و باعث میشوند خون فقط در مسیر درست و بهصورت منظم حرکت کند. وظیفه اصلی آنها جلوگیری از برگشت خون و حفظ فشار مناسب برای پمپاژ مؤثر است.
آناتومی دریچه های قلب
دریچه های قلب انسان در هر ضربان، به صورت هماهنگ باز و بسته می شوند و با این کار جریان خون را به صورت یکطرفه و صحیح به سمت اندام های بدن هدایت می کنند. جهت جریان خون باعث باز یا بسته شدن دریچه های قلب می شود. ساختار و عملکرد دریچه های قلب با هم متفاوت است لذا برای شناخت بهتر این دریچه ها ویژگی های هر یک را به جداگانه به شرح موارد زیر بیان کرده ایم.
دریچه سه لختی (تریکوپسید)
دریچه سه لختی بین دهلیز راست و بطن راست قرار گرفته است که از نوع فاقد بافت ماهیچه ای است. این نوع از دریچه اجازه ورود خون از دهلیز راست به بطن راست را می دهد و از طرفی هم از بازگشت خون به دهلیز راست جلوگیری می کند.
دریچه ریوی (پولمونر)
دریچه ریوی هم از نوع سه لتی است که بین بطن راست و سرخرگ ریوی قرار گرفته است و آنها را از هم جدا می کند. این دریچه خون را از بطن راست به وسیله سرخرگ ریوی به سمت ریه پمپاژ می کند و همچنین مانع از بازگشت جریان خون به عقب نیز می شود.
دریچه میترال
دریچه میترال قلب از نوع دو لتی است و بین دهلیز چپ و بطن چپ قرار گرفته و آنها را از هم جدا می کند. این دریچه اجازه عبور جریان خون از دهلیز چپ به بطن چپ را صادر می کند و وظیفه دیگر آن جلوگیری از بازگشت خون به دهلیز چپ است.
دریچه آئورتی
دریچه آئورتی از نوع دریچه های سه لتی است اما در صورت ناهنجاری مادرزادی یا نارسایی دریچه آئورت از نوع دو لتی خواهد بود. این دریچه جدا کننده بطن چپ از آئورت است و بین آنها قرار گرفته است. وظایف دریچه آئورتی شامل هدایت جریان خون از بطن چپ به سوی آئورت و اندام های مختلف، و همینطور جلوگیری از بازگشت خون از آئورت به سمت بطن چپ می باشد.
دریچه های قلب به صورت یک طرفه جریان خون را از دهلیزها به بطن ها هدایت می کنند سپس بسته می شوند و اجازه بازگشت خون را نمی دهند. این دریچه ها فاقد بافت ماهیچه ای هستند و باز یا بسته شدن آنها بستگی به جهت جریان خون دارد. همچنین باید دانست که دریچه های قلب به وسیلهی رشته هایی به برجستگی های ماهیچه ای دیواره داخلی قلب اتصال دارند. سلامت قلب انسان به شدت تحت تأثیر عملکرد صحیح و بی نقص این دریچه ها قرار دارد.
علائم مشکل دریچه قلب
دریچه های قلبی اصلی ترین قسمت قلب را تشکیل می دهند و وظیفه دارند خون را بین اندام های مختلف بدن به جریان در بیاورند؛ اما ممکن است عملکرد هر یک از این دریچه ها به دنبال هر گونه تنگی، گشادی یا پرولاپس دچار اختلال شود. ممکن است در برخی از بیماران علائم مربوط به مشکل دریچه قلب احساس نشوند ولی در برخی دیگر از بیماران مبتلا به مشکل دریچه قلب، علائم نام برده در قسمت زیر تجربه می شوند.
- احساس درد در قفسه سینه
- داشتن تنگی نفس در هنگام استراحت و انجام فعالیت
- خستگی مزمن و بی دلیل
- وجود ورم در برخی از قسمت های بدن مانند مچ دست و پا و زیر شکم
- آریتمی قلب یا داشتن ضربان قلب نامنظم
- احساس صداهای غیرعادی طبیعی از قلب
- داشتن ضعف و سرگیجه و در مواردی هم غش کردن ناگهانی
- داشتن تب و لرز بخاطر عفونت دریچه قلب
- حبس شدن نفس در سینه به خاطر انجام فعالیت های جسمی و حتی در زمان استراحت
- تپش قلب
وجود هر یک از این علائم می تواند نشان از مبتلا بودن به بیمارهای قلبی را داشته باشد بنابراین در چنین مواقعی رجوع به متخصص قلب و عروق می تواند چارهساز باشد. برخی از علائم نام برده ممکن است برای بسیاری از افراد بی اهمیت جلوه کنند اما در صورتی که این علائم مداوم باشند باید حتما جدی گرفته شوند. یکی از شایعترین بیماری های قلبی در انسان مربوط به تنگی دریچه میترال است. تنگی دریچه فرآیند پمپاژ خون را در بدن با اختلال مواجه می سازد و بدین گونه باعث ایجاد ناهنجاری در عملکرد قلب می شود.
بیماری تنگی دریچه قلب ممکن است به خاطر عفونت تب روماتیسمی، دلایل ارثی و یا افزایش سن و … باشد. با این حال باید دانست که تنگی دریچه میترال با هر دلیلی که ایجاد شود روش درمانی منحصر به فردی خواهد داشت و با مراجعه به متخصص قلب و عروق جای نگرانی نیست. نارسایی دریچه میترال قلب، نیز یکی دیگر از بیماری های شایع دریچه های قلب است و زمانی اتفاق می افتد که دریچه میترال به درستی بسته نشود. در واقع بسته نشدن کامل دریچه میترال باعث بازگشت خون به عقب می شود و این نارسایی سبب می شود که قلب عملکرد صحیحی نداشته باشد.
انجام اکو قلب یکی از مؤثرترین روشها برای بررسی ساختار قلب است که به واسطه امواج صوتی تشخیص داده می شود. اکوکاردیوگرافی یکی از بهترین روش ها برای تشخیص نارسایی دریچه میترال قلب است. این روش علت بیماری نارسایی دریچه را در موارد مادرزادی و تب روماتیسمی به طور واضح تشخیص می دهد در نتیجه با انجام آن پزشک با قاطعیت علت بیماری را تشخیص داده و به دنبال آن بهترین روش درمانی را جهت معالجه کردن بیمار انتخاب می کند.
بنابراین اگر تمایل دارید همواره قلب سالمی داشته باشید و درگیر بیماری های دریچه قلب نشوید انجام چکاپ سالانه را جدی بگیرید و برای این کار همواره نزد بهترین و معتبرترین متخصص قلب و عروق مراجعه نمایید تا با اطمینان بیماری قلبی شما را تشخیص دهد و بهترین روش درمانی را هم برای شما در نظر بگیرد.
دکتر محمدعلی محرابی یکی از پزشکان مجرب، شناختهشده و مورد اعتماد در حوزه تشخیص و درمان بیماریهای قلبی و عروقی در تهران هستند. ایشان با داشتن فلوشیپ تخصصی اینترونشنال کاردیولوژی (مداخلات قلبی و عروقی)، تمرکز ویژهای بر روی درمانهای نوین و کمتهاجمی دارند تا بیماران با کمترین عوارض و در سریعترین زمان ممکن، سلامتی خود را بازیابند.
کد نظام پزشکی : ۱۱۴۷۳۳
