پارگی دریچه آئورت قلب، خونرسانی به سایر اندامهای بدن افراد را مختل کرده و جان آنها را به خطر میاندازد. در دایسکشن آئورت، لایه داخلی دیواره این سرخرگ بزرگ بدن، دچار پارگی شده و خون در مسیرهای کاذب در میان لایههای میانی رگ وارد میشود. بنابراین جریان خون طبیعی از قلب به سایر اندامها مختل خواهد شد.
دایسکشن آئورت چیست؟
دایسکشن آئورت به عنوان یک وضعیت اورژانسی پزشکی بسیار خطرناک، در زمان پاره شدن یا شکاف لایه داخلی دیواره بزرگترین سرخرگ بدن یا همان آئورت ایجاد میشود. خون در میان فضای بین لایههای دیوارههای این سرخرگ وارد شده و وارد کانالهای کاذب میشود. اختلال در جریان طبیعی خون به واسطه پارگی دریچه آئورت و ضعیف شدن دیواره رگ، منجر به پارگی کامل این سرخرگ بزرگ بدن شده و در نتیجه سبب مرگ فرد خواهد شد.
انواع دایسکشن آئورت
۱. طبقهبندی استنفورد (Stanford Classification)
این شایعترین سیستم تقسیمبندی است و بر اساس محل درگیری آئورت صعودی تعریف میشود:
نوع A: درگیری آئورت صعودی (Ascending Aorta)؛ ممکن است تا قوس و آئورت نزولی ادامه پیدا کند.
- شایعتر و خطرناکتر
- نیاز به جراحی اورژانسی دارد.
نوع B: درگیری محدود به آئورت نزولی (Descending Aorta) بعد از قوس آئورت.
- اغلب با درمان دارویی کنترل فشار خون مدیریت میشود مگر عوارضی ایجاد شود.
۲. طبقهبندی دِبِیکی (DeBakey Classification)
این سیستم بر اساس محل شروع پارگی و وسعت انتشار آن تعریف میشود:
- نوع یک: پارگی از آئورت صعودی شروع شده و تا قوس و آئورت نزولی گسترش مییابد.
- نوع دو: پارگی فقط در آئورت صعودی (Ascending Aorta) محدود میشود.
- نوع سه: پارگی از آئورت نزولی شروع میشود و به سمت پایین گسترش مییابد.
پارگی آئورت چه علائمی دارد؟
علائم پاره شدن دیواره یا دریچه سرخرگ آئورت در بدن بسیار هشدار دهنده، ناگهانی و شدید بوده که شامل موارد زیر هستند:
- تنگی نفس شدید
- ایجاد درد ناگهانی و فوق العاده شدید در شکم، پشت در و قفسه سینه
- تیر کشیدن گردن، کمر یا فک
- از دست دادن هوشیاری
- تند شدن ضربان قلب یا ضعیف شدن آن
در این شرایط معمولاً پوست بدن رنگ پریده و کاملاً سرد شده و فرد به طور مداوم عرق میکند.
علت پارگی رگ آئورت قلب، بر اثر عوامل خطر و بسیاری از بیماریها بوده که در موارد زیر توضیح داده شدهاند:
فشار خون بالا: در بیماری هایپرتانسیون مزمن یا همان فشار خون بالا، دیواره آئورت به تدریج ضعیف شده و دچار پارگی خواهد شد.
آنوریسم آئورت: در این شرایط دیواره آورد دچار بیرون زدگی یا گشادی شده و احتمال شکاف یا پارگی آن بسیار بالا میرود.
سن بالا، مصرف کردن سیگار بسیار زیاد، التهابات آئورت، عفونتهای نادر، آسیب شدید قفسه سینه در زمان تصادف، تسللب شراین یا آترو اسکلروز، بیماریهای ژنتیکی همچون مارفان یا اهلرز دانلوی و دایسکشن آئورت سایر عوامل پارگی رگ آئورت قلب محسوب میشوند.
عوارض ناشی از پارگی آئورت
پارگی دریچه یا رگ آئورت قلب برای افراد عوارض خطرناکی به همراه داشته که شامل موارد زیر هستند:
خونریزی داخلی شدید: خون در جریانهای کاذب همچون فضای خالی میان شکم یا قفسه سینه جمع شده و در نتیجه فشار خون فرد کاهش پیدا کرده و دچار شوک هموراژیک میشود.
مرگ ناگهانی: در بیشتر موارد پاره شدن آئورت، سبب مرگ سریع بیمار خواهد شد.
خونرسانی ضعیف به سایر اندامها: اختلال یا پارگی به وجود آمده در دریچه آئورت قلب، جریان خونرسانی به اندامهایی همچون پاها، کلیهها و روده را دچار اختلال کرده و بیمار دچار ایسکمی یا همان کم خونی شدید میشود.
سکته قلبی، سکته مغزی، نارسایی کلیه، فلج شدن، مشکلات عصبی و تامپوناد قلبی از سایر عوارض پارگی آئورت هستند.
پارگی آئورت چگونه تشخیص داده می شود؟
دکتر فوق تخصص قلب و عروق تهران از طریق معاینه بالینی همچون صدای غیر طبیعی قلب، میزان افت فشار خون، درد ناگهانی قفسه سینه یا نبضهای متقارن در دستها، به پارگی آئورت قلب مشکوک شده و درمان بیمار را آغاز میکند. برای مشخص شدن پارگی این دریچه در قلب روشهایی وجود داشته که شامل موارد زیر هستند:
دکتر متخصص قلب با آزمایش خون، عکس ساده قفسه سینه، آنژیوگرافی و سی تی آنژیوگرافی به راحتی میتواند میزان خونریزی و پارگی دریچه آئورت قلب بیمار را تشخیص بدهد.
دایسکشن آئورت چگونه درمان می شود؟
پارگی دریچه آئورت قلب با روشهای مختلفی قابل درمان بوده که شامل درمان دارویی، جراحی اورژانسی، مراقبت طولانی مدت و روش اندوواسکولار میباشد.
در روش دارویی معمولاً دکتر قلب برای کاهش فشار خون بیمار داروهایی همچون لابتالول، پروپرانولول و بتا بلوکرها را تجویز میکند. همچنین مصرف داروهای وریدی برای این بیماران ضرورت دارد. در جراحی اورژانسی نیز پزشک متخصص بخش صدمه دیده رگ آئورت را برداشته و با گرافت مصنوعی آن را جایگزین میکند.
به طور کلی این بیماران باید تا پایان عمر خود، فشار خون را به طور دقیق کنترل کرده و به صورت دورهای نیز وضعیت رگ آئورت آنها توسط سی تی اسکن بررسی شود. همچنین تغییر سبک زندگی برای این بیماران ضرورت داشته و حتماً باید سیگار را ترک کرده و رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی منظم داشته باشند.
مراقبتهای بعد از جراحی دایسکشن آئورت
بعد از جراحی دایسکشن آئورت مراقبتهایی همچون کنترل فشار خون، مصرف داروها، رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم، پیگیری پزشکی و مراقبتهای عمومی ضرورت دارد.
این بیماران بعد از پارگی دریچه آئورت قلب و انجام جراحی حتماً باید خواب کافی داشته و وزن خود را در حد متعادل نگه دارند. همچنین باید وضعیت آنها به صورت منظم و دورهای توسط بهترین متخصص قلب و جراح، مورد بررسی و معاینه قرار گیرد.
افراد بعد از جراحی دایسکشن آئورت، به هیچ عنوان نباید غذاهای پرچرب و پرنمک مصرف کنند. مصرف کردن غذاهای پر کلسترول و فوق العاده سنگین نیز برای این افراد ممنوع بوده و حتماً باید در رژیم خود مرغ، پروتئین سبک، سبزیجات، ماهی، کامل و میوه مصرف کنند.
آیا پارگی آئورت خطرناک است؟
بله پاره شدن بزرگترین سرخرگ بدن یا همان آئورت یکی از خطرناکترین وضعیتهای اورژانسی پزشکی برای افراد محسوب میشود. بعد از پارگی و آسیب دریچه یا رگ آئورت، معمولاً بیمار با وضعیتهای خطرناکی همچون خونریزی شدید داخلی، اختلال خونرسانی به سایر اندامها و مرگ سریع روبرو میشود. آئورت ضعیف یا پاره شده عوارض کشندهای همچون آسیب به نخاع، سکته مغزی، ایست قلبی و نارسایی کلیه را به همراه دارد.
پیشگیری از پارگی آئورت
برای اینکه بتوانید از پارگی آئورت جلوگیری کنید، روشهای پیشگیری کنندهای در این زمینه وجود داشته که شامل موارد زیر هستند:
- کنترل کردن فشار خون با مصرف منظم و دورهای داروهای ضد فشار خون
- بررسی میزان فشار خون به شکل مرتب در منزل
- ترک سیگار
- مدیریت کردن بیماری قند خون یا کلسترول
افراد با چکاپ دورهای قلب خود همچون انجام دادن اکوکاردیوگرافی، سبک زندگی سالم و فعالیت بدنی منظم میتوانند تا حدود زیادی از پارگی بزرگترین سرخرگ بدن یا همان آئورت قلب خود جلوگیری کنند.
جمع بندی
در دایسکشن یا پاره شدن آئورت، جریان خون به اندامهای اصلی بدن از سوی قلب، بسیار ضعیف شده و در بیشتر موارد منجر به مرگ بیمار میشود. دکتر فوق تخصص قلب و عروق تهران، با معاینه و چکاپ دورهای بیماران علائم هشدار دهنده پارگی آئورت را در آنها بررسی کرده و برای تشخیص سریع آن معمولاً اکوکاردیوگرافی را تجویز میکند. همچنین افراد میتوانند با ترک کردن سیگار، داشتن رژیم غذایی سالم، ورزش کردن و کنترل فشار خون خود، مانع پارگی آئورت شوند.
سوالات پرتکرار
چه افرادی بیشتر در معرض پارگی یا دایسکشن آئورت هستند؟
افراد با بیماریهای ژنتیکی، فشار خون بالا و مصرف زیاد سیگار بیشتر از سایر افراد مبتلا به پارگی آئورت میشوند.
بعد از جراحی دایسکشن آورد چه مراقبتهایی را باید انجام داد؟
بعد از این جراحی باید به طور دائم فشار خون بیمار کنترل شده و داروهای تجویز شده مصرف شود. همچنین پیگیری تصویربرداری منظم و دورهای، پرهیز از فعالیتهای سنگین و داشتن سبک زندگی سالم برای فرد ضرورت دارد.
دکتر محمدعلی محرابی یکی از پزشکان مجرب، شناختهشده و مورد اعتماد در حوزه تشخیص و درمان بیماریهای قلبی و عروقی در تهران هستند. ایشان با داشتن فلوشیپ تخصصی اینترونشنال کاردیولوژی (مداخلات قلبی و عروقی)، تمرکز ویژهای بر روی درمانهای نوین و کمتهاجمی دارند تا بیماران با کمترین عوارض و در سریعترین زمان ممکن، سلامتی خود را بازیابند.
کد نظام پزشکی : ۱۱۴۷۳۳
