تنگی دریچه آئورت یکی از بیماریهای مهم دریچهای قلب است که در صورت شدید شدن میتواند عملکرد قلب را تحت تأثیر قرار دهد. در گذشته، جراحی باز قلب و تعویض دریچه، اصلیترین روش درمان تنگی شدید دریچه آئورت بود؛ اما امروزه روشهای کمتهاجمی مانند TAVI امکان تعویض دریچه را بدون انجام جراحی باز قلب فراهم کردهاند.
در روش TAVI، دریچه مصنوعی جدید به کمک یک کاتتر به قلب منتقل و در محل دریچه آئورت قرار داده میشود. این روش بهویژه برای برخی بیماران سالمند یا افرادی که خطر جراحی باز در آنها بالا است، میتواند گزینه مناسبی باشد. البته انتخاب TAVI باید پس از بررسی دقیق شرایط بیمار توسط فوق تخصص قلب انجام شود.
TAVI چیست؟
TAVI مخفف Transcatheter Aortic Valve Implantation و به معنای «کاشت دریچه آئورت از طریق کاتتر» است. در این روش، پزشک بدون باز کردن قفسه سینه، یک دریچه مصنوعی را از طریق یک کاتتر به قلب میرساند و آن را در محل دریچه آئورت بیمار قرار میدهد.
در بیشتر موارد، کاتتر از طریق شریان فمورال در ناحیه کشاله ران وارد بدن میشود و به سمت قلب هدایت میشود. در شرایطی که دسترسی از شریان فمورال مناسب نباشد، پزشک ممکن است از مسیرهای عروقی دیگر استفاده کند.
آیا TAVI واقعاً غیرجراحی است؟
TAVI را معمولاً به عنوان یک روش کمتهاجمی یا غیرجراحی معرفی میکنند، اما این اصطلاح به معنای کاملاً بدون مداخله بودن آن نیست. در این روش، برخلاف جراحی باز، قفسه سینه باز نمیشود و دستگاه قلب و ریه نیز معمولاً مورد استفاده قرار نمیگیرد.
در نتیجه، آسیب بافتی و زمان بهبودی در بسیاری از بیماران کمتر از جراحی باز است؛ با این حال TAVI همچنان یک اقدام تخصصی قلبی است و مانند هر روش درمانی میتواند عوارض و خطرات خاص خود را داشته باشد.
کاربرد اصلی TAVI، درمان تنگی شدید دریچه آئورت است؛ بیماریای که در آن دریچه آئورت به اندازه کافی باز نمیشود و خروج خون از قلب به سمت آئورت با مشکل مواجه میشود.
چه کسانی کاندید TAVI هستند؟
انتخاب بیمار مناسب برای TAVI به عوامل مختلفی مانند سن، وضعیت عمومی سلامت، شدت تنگی دریچه آئورت، وضعیت عروق، عملکرد قلب و خطر جراحی بستگی دارد.
TAVI ممکن است برای بیمارانی در نظر گرفته شود که:
دچار تنگی شدید و علامتدار دریچه آئورت هستند.
به دلیل سن بالا یا بیماریهای زمینهای، خطر جراحی باز در آنها قابل توجه است.
سابقه جراحی قلب دارند و انجام مجدد جراحی برایشان دشوارتر است.
از نظر ساختار دریچه و عروق، شرایط مناسبی برای انجام TAVI دارند.
در سالهای اخیر، کاربرد TAVI در گروههای بیشتری از بیماران گسترش یافته است و انتخاب بین TAVI و جراحی باز دیگر تنها بر اساس سن انجام نمیشود. تصمیم نهایی معمولاً توسط یک تیم تخصصی دریچه قلب (Heart Valve Team) و پس از بررسی دقیق وضعیت بیمار گرفته میشود.
مراحل انجام TAVI
پیش از انجام TAVI، بیمار تحت بررسیهای مختلف قرار میگیرد تا مشخص شود آیا این روش برای او مناسب است یا خیر. اکوکاردیوگرافی و سیتیاسکن قلب و عروق از جمله بررسیهایی هستند که میتوانند اطلاعات لازم درباره اندازه و شکل دریچه، آئورت و مسیر دسترسی عروقی را در اختیار پزشک قرار دهند.
پس از تأیید مناسب بودن روش، مراحل کلی TAVI شامل موارد زیر است:
بیمار برای انجام عمل آماده و تحت بیحسی یا بیهوشی مناسب قرار میگیرد.
پزشک یک کاتتر را از مسیر عروقی مناسب، معمولاً از ناحیه کشاله ران، وارد بدن میکند.
کاتتر به سمت قلب و محل دریچه آئورت هدایت میشود.
دریچه مصنوعی از طریق کاتتر به محل دریچه بیمار منتقل میشود.
دریچه جدید در محل مناسب قرار گرفته و باز میشود.
عملکرد دریچه و جریان خون بررسی میشود.
کاتتر خارج شده و محل ورود آن تحت مراقبت قرار میگیرد.
مدت بستری پس از TAVI به شرایط بیمار و روند بهبودی او بستگی دارد و در بسیاری از موارد از جراحی باز کوتاهتر است.
مزایای TAVI
یکی از مهمترین مزایای TAVI، کمتهاجمی بودن آن نسبت به جراحی باز قلب است. از آنجا که قفسه سینه باز نمیشود، بسیاری از بیماران درد و محدودیت حرکتی کمتری را تجربه میکنند و روند بازگشت به فعالیتهای روزمره نیز میتواند سریعتر باشد.
از دیگر مزایای احتمالی TAVI میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- عدم نیاز معمول به باز کردن قفسه سینه
- دوره بهبودی کوتاهتر نسبت به جراحی باز در بسیاری از بیماران
- بستری کوتاهتر در بیمارستان
- مناسب بودن برای برخی بیماران با خطر بالای جراحی
- بهبود علائم تنگی دریچه آئورت مانند تنگی نفس و خستگی
- بهبود کیفیت زندگی در بیماران مناسب
البته مزایای این روش باید در کنار خطرات و شرایط اختصاصی هر بیمار بررسی شود و TAVI برای همه افراد بهترین گزینه نیست.
عوارض احتمالی TAVI
TAVI مانند هر اقدام مداخلهای قلبی، ممکن است با عوارض همراه باشد. احتمال بروز عوارض به سن بیمار، وضعیت عروق، بیماریهای زمینهای، نوع دریچه و شرایط قلب بستگی دارد.
برخی از عوارض احتمالی عبارتاند از:
- خونریزی یا آسیب در محل ورود کاتتر
- آسیب به عروق
- اختلالات ریتم قلب و نیاز به ضربانساز دائمی در برخی بیماران
- نشت خون در اطراف دریچه مصنوعی
پیشرفت فناوری و تجربه تیمهای درمانی باعث شده است نتایج TAVI در بسیاری از بیماران مناسب مطلوب باشد، اما تصمیم برای انجام آن باید پس از ارزیابی دقیق خطر و فایده گرفته شود.
مراقبتهای بعد از TAVI
پس از TAVI، بیمار باید برای مدتی تحت نظر پزشک و تیم درمانی باشد. مصرف داروهای تجویزشده، بهخصوص داروهای ضدپلاکت یا ضدانعقاد در صورت تجویز، باید دقیقاً طبق دستور پزشک انجام شود و بیمار نباید داروها را خودسرانه قطع کند.
کنترل فشار خون، توجه به علائم جدید، مراقبت از محل ورود کاتتر و مراجعه منظم برای بررسی عملکرد دریچه نیز اهمیت دارد. پزشک ممکن است در زمانهای مشخص اکوکاردیوگرافی یا سایر بررسیها را برای ارزیابی دریچه جدید توصیه کند.
بروز علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، ضعف ناگهانی، اختلال تکلم، خونریزی قابل توجه یا تب باید جدی گرفته شود و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
تفاوت TAVI و جراحی باز
هر دو روش برای درمان تنگی شدید دریچه آئورت استفاده میشوند، اما شیوه انجام و شرایط مناسب برای هر کدام متفاوت است.
در جراحی باز، قفسه سینه باز میشود و دریچه آسیبدیده خارج و با دریچه مصنوعی جایگزین میشود. در TAVI، دریچه جدید از طریق کاتتر و بدون باز کردن قفسه سینه در محل دریچه قبلی قرار میگیرد.
بهطور کلی، TAVI کمتهاجمیتر است و در بسیاری از بیماران با بهبودی سریعتری همراه میشود؛ اما جراحی باز همچنان برای برخی بیماران، بهخصوص در شرایط آناتومیک خاص یا زمانی که همزمان به جراحیهای قلبی دیگری نیاز دارند، گزینه مناسبتری است.
بنابراین نمیتوان گفت TAVI همیشه بهتر از جراحی باز است. انتخاب روش باید بر اساس سن، وضعیت جسمانی، آناتومی قلب و عروق، طول عمر مورد انتظار، نوع دریچه و نظر فوق تخصص قلب انجام شود.
هزینه TAVI
هزینه تعویض دریچه آئورت به روش TAVI یک رقم ثابت ندارد و به عوامل مختلفی بستگی دارد. قیمت دریچه مورد استفاده، بیمارستان، هزینه تجهیزات، دستمزد تیم درمان، آزمایشها و تصویربرداریهای قبل و بعد از عمل و میزان پوشش بیمه میتوانند بر هزینه نهایی تأثیر بگذارند.
همچنین شرایط بیمه پایه و تکمیلی بیمار و قوانین مربوط به پوشش هزینه TAVI میتواند متفاوت باشد. به همین دلیل، برای اطلاع از هزینه دقیق باید پس از مشخص شدن مرکز درمانی و نوع دریچه، هزینهها از بیمارستان و شرکت بیمه استعلام شود.
جمعبندی
TAVI یک روش کمتهاجمی برای تعویض دریچه آئورت است که بدون باز کردن قفسه سینه و از طریق کاتتر انجام میشود. این روش میتواند برای بسیاری از بیماران مبتلا به تنگی شدید دریچه آئورت، بهویژه افرادی که خطر جراحی باز در آنها بالاتر است، گزینه مناسبی باشد.
با این حال، TAVI برای همه بیماران مناسب نیست و انتخاب آن نیازمند بررسی دقیق وضعیت قلب، دریچه آئورت، عروق و شرایط عمومی بیمار است. مراجعه به فوق تخصص قلب و عروق، بهترین راه برای انتخاب میان TAVI و جراحی باز و رسیدن به مناسبترین روش درمان است.
پرسشهای متداول
آیا TAVI همان تعویض دریچه قلب است؟
TAVI یکی از روشهای تعویض دریچه آئورت است که در آن دریچه جدید از طریق کاتتر در محل دریچه آسیبدیده قرار میگیرد.
آیا TAVI نیاز به جراحی باز دارد؟
خیر. در TAVI معمولاً قفسه سینه باز نمیشود و دریچه از طریق یک کاتتر وارد بدن میشود.
TAVI برای چه بیماری انجام میشود؟
کاربرد اصلی آن درمان تنگی شدید دریچه آئورت است، بهخصوص در بیمارانی که شرایط مناسبی برای این روش دارند.
آیا بعد از TAVI بیمار میتواند زندگی عادی داشته باشد؟
بسیاری از بیماران پس از طی دوره بهبودی میتوانند فعالیتهای روزمره خود را از سر بگیرند. میزان و زمان بازگشت به فعالیت به شرایط بیمار و نظر پزشک بستگی دارد.
آیا TAVI خطرناک است؟
هر روش درمانی خطراتی دارد. عوارضی مانند خونریزی، آسیب عروق، سکته مغزی، اختلال ریتم قلب و نشت اطراف دریچه ممکن است رخ دهد، اما میزان خطر به شرایط بیمار و عوامل مختلف دیگر بستگی دارد.
آیا دریچه TAVI دائمی است؟
دریچههای مورد استفاده در TAVI برای عملکرد طولانیمدت طراحی شدهاند، اما طول عمر دریچه به عوامل مختلفی بستگی دارد. پیگیری منظم توسط متخصص قلب برای ارزیابی عملکرد دریچه ضروری است.
بعد از TAVI چه مدت باید در بیمارستان بستری بود؟
مدت بستری به شرایط عمومی بیمار و روند بهبودی بستگی دارد و در بسیاری از موارد کوتاهتر از جراحی باز است.
دکتر محمدعلی محرابی یکی از پزشکان مجرب، شناختهشده و مورد اعتماد در حوزه تشخیص و درمان بیماریهای قلبی و عروقی در تهران هستند. ایشان با داشتن فلوشیپ تخصصی اینترونشنال کاردیولوژی (مداخلات قلبی و عروقی)، تمرکز ویژهای بر روی درمانهای نوین و کمتهاجمی دارند تا بیماران با کمترین عوارض و در سریعترین زمان ممکن، سلامتی خود را بازیابند.
کد نظام پزشکی : ۱۱۴۷۳۳
