آنژین پایدار یکی از شایعترین اشکال انژین قلبی است؛ حالتی که در آن قلب هنگام فعالیتهای بدنی، استرس یا قرار گرفتن در سرما، با کمبود نسبی خون و اکسیژن روبهرو میشود. این مشکل معمولاً به دلیل تنگی عروق کرونر رخ میدهد و احساس فشار، سفتی یا درد در ناحیه قفسه سینه ایجاد میکند. برخلاف آنژین ناپایدار که یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود و ممکن است حتی در حالت استراحت نیز رخ دهد، آنژین پایدار الگوی قابل پیشبینی دارد و عمدتا پس از چند دقیقه استراحت یا مصرف نیتروگلیسیرین تسکین مییابد.
آنژین پایدار به عنوان یکی از نخستین هشدارها درباره بیماری عروق کرونر شناخته میشود و تشخیص به موقع آن توسط متخصص قلب و عروق در تهران نقش اساسی در جلوگیری از پیشرفت بیماری و حمله قلبی دارد.
علائم آنژین پایدار
افراد به طور معمول علائم مشابهی را در شرایط مشابه تجربه میکنند. برخلاف تصور رایج، درد همیشه دقیقاً روی قلب حس نمیشود و ممکن است به بازوها، شانهها، گردن یا حتی فک منتشر شود. مهمترین نشانههای آنژین پایدار عبارتاند از:
درد یا فشار قفسه سینه هنگام فعالیت
این درد اغلب به صورت فشار، سفتی یا سنگینی روی قفسه سینه توصیف میشود. در فعالیتهایی مانند پیادهروی تند، بالا رفتن از پله یا بلند کردن بار بیشتر بروز میکند.
بهبود درد با استراحت
وقتی فرد فعالیت را متوقف میکند، نیاز قلب به خون کاهش مییابد و عروق کرونر میتوانند بهطور نسبی نیاز را تأمین کنند؛ بنابراین درد معمولاً طی ۵ دقیقه فروکش میکند.
انتشار درد به اندامها
گاهی درد به شانه چپ، بازوی چپ، گردن، قسمت بالای شکم یا بینکتفها تیر میکشد.
برخی بیماران به جای درد، احساس تنگی نفس، خستگی غیرمعمول، تعریق سرد یا سنگینی در دستها را تجربه میکنند. در افراد مسن و بیماران دیابتی ممکن است درد کلاسیک قفسه سینه وجود نداشته باشد و تنها علامت، خستگی یا تنگی نفس باشد.
چه افرادی بیشتر در معرض آنژین پایدار هستند؟
اگرچه هر فردی ممکن است به آنژین پایدار مبتلا شود، اما برخی افراد به دلیل خصوصیات بدنی، سبک زندگی یا شرایط پزشکی، ریسک بیشتری دارند.
افراد دارای تنگی عروق کرونر
بیماری عروق کرونر مهمترین عامل زمینهای آنژین پایدار است. تجمع پلاکهای چربی روی دیواره داخلی رگها باعث تنگی آنها و کاهش جریان خون قلب میشود.
افراد با سابقه خانوادگی بیماری قلبی
ژنتیک نقش انکارناپذیری در بروز بیماریهای قلبی دارد. اگر والدین یا خواهر و برادر فرد سابقه بیماری قلبی زودرس داشته باشند، احتمال ابتلا افزایش مییابد.
بیماران مبتلا به دیابت
دیابت به عروق آسیب میزند و ممکن است الگوهای درد را مخفی یا غیرمعمول کند.
بیماران مبتلا به فشار خون بالا
فشار خون بالا باعث سفتی و آسیب به دیواره عروق میشود و زمینه تنگی آنها را فراهم میکند.
افراد سیگاری
نیکوتین و سموم موجود در دخانیات عملکرد رگها را مختل میکنند و خطر بیماری کرونری را چند برابر میسازند.
افراد دارای کلسترول بالا
افزایش LDL یا کاهش HDL باعث تسریع در تشکیل پلاکهای چربی داخل عروق میشود.
افرادی که سبک زندگی کمتحرک دارند
کمتحرکی بهتدریج عملکرد قلب را ضعیف میکند و ریسک انسداد عروق را بالا میبرد.
افراد مبتلا به چاقی مرکزی
چربی احشایی با افزایش التهاب سیستماتیک، فشار خون بالا و مقاومت به انسولین مرتبط است.
درمان آنژین پایدار
درمان این وضعیت به دو هدف اصلی محدود میشود: کاهش علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری عروق کرونر. انتخاب روش درمان بستگی به شدت علائم، وسعت تنگی عروق و وضعیت عمومی بیمار دارد. در اغلب موارد، درمان ترکیبی از اصلاح سبک زندگی، دارودرمانی و در برخی موارد، مداخلات تهاجمی است. اصلاح واقعی سبک زندگی یکی از مؤثرترین و پایدارترین روشها برای کاهش علائم است. پزشکان معمولاً بر موارد زیر تأکید میکنند:
- فعالیت بدنی منظم
- رژیم غذایی سالم
- ترک سیگار
- مدیریت استرس
دارودرمانی
داروها نقش اصلی را در کنترل علائم و کاهش خطر حمله قلبی دارند. رایجترین داروهایی که توسط متخصص قلب و عروق تجویز میشوند شامل موارد زیر است:
نیتروگلیسیرین زیرزبانی
برای درمان حملات درد در لحظه استفاده میشود و با گشاد کردن عروق، جریان خون را سریعاً افزایش میدهد.
بتابلوکرها
این داروها نبض و فشار خون را کاهش میدهند و نیاز قلب به اکسیژن را کم میکنند.
نیتراتها و مسدودکنندههای کانال کلسیم
به گشاد شدن عروق کمک میکنند و دفعات حملات آنژین را کاهش میدهند.
آسپرین یا داروهای ضدپلاکت
برای جلوگیری از لخته شدن خون داخل عروق تجویز میشود.
استاتینها
برای کنترل کلسترول و کاهش پیشرفت پلاکهای چربی ضروریاند.
درمانهای تهاجمی
اگر تنگی عروق شدید باشد یا دارودرمانی پاسخ کافی ندهد، ممکن است نیاز به روشهای مداخلهای وجود داشته باشد.
آنژیوپلاستی و استنتگذاری
در این روش، یک بالون کوچک داخل رگ تنگ شده باز میشود و سپس استنت (فنر) برای باز نگهداشتن آن قرار میگیرد.
جراحی بایپس عروق کرونر
در موارد چند انسدادی یا تنگیهای پیچیده، جراحی بایپس میتواند جریان خون را دور از ناحیه مسدودشده برقرار کند.
جمعبندی
آنژین پایدار یکی از رایجترین انواع دردهای قلبی ناشی از کاهش موقتی خونرسانی به ماهیچه قلب است. این نوع آنژین معمولاً الگویی مشخص و قابل پیشبینی دارد و هنگام فعالیت، استرس یا سرما بروز پیدا میکند. تشخیص سریع توسط متخصص قلب و عروق و شروع درمان مناسب میتواند خطر حمله قلبی را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد. اصلاح سبک زندگی، مصرف دقیق داروها و پیگیری منظم، اساس موفقیت در مدیریت این بیماری است. در نهایت هرگونه تغییر در الگوی درد باید جدی گرفته شود؛ زیرا میتواند نشانه تبدیل به آنژین ناپایدار باشد که یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود.
سؤالات متداول
آیا آنژین پایدار خطرناک است؟
آنژین پایدار بهخودیخود یک وضعیت اورژانسی نیست، اما نشاندهنده وجود تنگی عروق کرونر است و اگر جدی گرفته نشود، میتواند زمینهساز حمله قلبی شود.
آیا امکان تبدیل آنژین پایدار به آنژین ناپایدار وجود دارد؟
هرگونه تغییر در الگوی درد، افزایش شدت یا بروز درد در حالت استراحت میتواند نشانه تبدیل به آنژین ناپایدار باشد و نیاز به مراجعه فوری دارد.
آیا آنژین پایدار در جوانان هم دیده میشود؟
هرچند شیوع آنژین پایدار در افراد مسن بیشتر است، اما سبک زندگی نامناسب، استرس شدید، دیابت و چاقی میتواند موجب بروز آن در جوانان نیز شود.
آیا دردهای اضطرابی میتوانند شبیه آنژین باشند؟
درد اضطرابی معمولا با تنفس عمیق بهتر میشود و الگوی مشخص تکرارپذیر ندارد. تشخیص قطعی با متخصص قلب است.
آیا آنژین پایدار کامل درمان میشود؟
درمان قطعی تنها با رفع کامل علت زمینهای ممکن است. اما با ترکیب دارودرمانی، اصلاح سبک زندگی و در صورت لزوم روشهای تهاجمی، میتوان علائم را کاملاً کنترل کرد.
دکتر محمدعلی محرابی، در سال ۸۹ با نمره اول در دانشگاه شهید بهشتی در رشته قلب و عروق شروع به تحصیل کرده و دوره فلوشیپ فوق تخصصی آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی را نیز در دانشگاه شهید بهشتی به اتمام رساندند.
